Rola dotyku w rozwoju dziecka

IMG_2689Układ dotykowy jest jednym z pierwszych systemów rozwijających się w czasie ciąży. W 2 miesiącu życia pojawia się u płodu wrażliwość na dotyk w okolicach: nosa i ust, a następnie policzków i czoła. W 9-10 tygodniu ciąży dziecko jest wrażliwe na dotyk w okolicy brody, rąk, a także nóg. W 12-14 tygodniu ciąży dziecko wykazuje reakcje na dotyk już prawie całą swoją powierzchnią ciała. Niewrażliwe na dotyk pozostają: część powierzchni głowy, a także pleców. Ma to swoje późniejsze znaczenie w przebiegu porodu.

Każdego dnia, wykonując olbrzymią liczbę aktywności, receptory umieszczone na skórze naszego ciała odbierają wrażenia dotyku, ucisku, temperatury, wibracji. Dalej przesyłane są one do odpowiednich pól w korze mózgowej i są ogromnym źródłem informacji o otaczającym nas środowisku zewnętrznym.

Dotyk jako źródło informacji

W pierwszym okresie po urodzeniu, to dotyk jest podstawowym źródłem informacji o otaczającym świecie. Po porodzie, u dziecka najbardziej wrażliwymi miejscami są: usta, język, a także opuszki palców. Dzięki tym częściom ciała, dziecko poznaje kształty i faktury, uczy się różnicowania temperatury, smaku. Za pośrednictwem dotyku, niemowlęta odbierają 80% bodźców z otoczenia. Małe dzieci lubią być przytulane, głaskane. Dotyk pomaga kształtować relacje dziecka z rodzicami, wpływa na zaspokajanie bazowych potrzeb takich jak poczucie bezpieczeństwa. Wiemy już, że zapewnianie maluchom odpowiedniej ilości dotyku ma pozytywny wpływ na zdrowie, rozwój i wzrost dziecka. Oddziaływuje na pracę układu odpornościowego, oddechowego i krążenia. Dzieci, które są często dotykane i przytulane także szybciej przybierają na wadze, co jest szczególnie ważne w rozwoju dzieci urodzonych przedwcześnie.

Naturalną reakcją rodziców w momencie płaczu małego dziecka jest wzięcie na ręce, przytulanie i kołysanie. Sprawia to, że dziecko się wycisza i uspokaja. Warto jak najczęściej okazywać w ten sposób czułość swojemu dziecku. Można to robić podczas codziennych, rutynowych  czynności pielęgnacyjnych.

Dodatkowo, kolejną zaletą dotyku jest jego wpływ na kształtowanie percepcji wzrokowej oraz stymulacji rozwoju sprawności manualnych. Ma znaczącą rolę w planowaniu ruchu, wpływa pozytywnie na koncentrację uwagi u dziecka.

Stymuluje układ nerwowy

Jest potwierdzone, że dotyk stymuluje układ nerwowy. Przyśpiesza on dojrzewanie neuronów i rozbudowę połączeń pomiędzy nimi. Okres największego rozwoju połączeń neuronalnych przypada na czas między 3 a 7 rokiem życia dziecka. W trakcie tych lat rozwija się sfera społeczna dziecka, emocjonalna, poznawcza. W tym czasie rozwija się mowa. To jest ten czas, kiedy dziecko powinno być stymulowane i zapoznawane z różnorodnymi bodźcami z otoczenia.

Wpływ dotyku

  • Funkcja ochronna

  • Poczucie bezpieczeństwa

  • Poznawanie otoczenia

  • Kształtowanie schematu ciała

  • Kształtowanie percepcji wzrokowej, niezbędnej do prawidłowego opanowania technik szkolnych

  • Rozwój umiejętności manualnych

  • Rozwój społeczny

Co możemy robić?

Małe dzieci do 1 roku życia:

  • tulenie do piersi;

  • podczas czynności pielęgnacyjnych – delikatne wycieranie skóry dziecka, delikatne głaskanie po plecach, nóżkach, po całej powierzchni ciała;

  • przy jednoczesnej stymulacji dotykowej, nawiązywanie kontaktu wzrokowego, uśmiechanie się do dziecka, mówienie;

  • częste dotykanie twarzy, rączek dziecka;

  • noszenie w chuście;

  • masowanie ciała oliwką dla dzieci.

Dzieci 1-2 rok życia:

  • zabawy w masażyki dziecięce;

  • stymulacja dotykowa podczas czynności pielęgnacyjnych;

  • częste przytulanie;

  • wspólne czytanie, przeglądanie książeczek;

  • proste zabawy w naśladowanie.

Starsze dzieci:

  • zabawy w naśladowanie;

  • wspólne turlanie, gry;

  • masażyki dziecięce;

  • zabawy paluszkowe;

  • masaże;

  • zabawy kuchenne (masaże w różnorodnych fakturach fasola, groch, ryż, makaron – szukanie skarbów).

  • zachęcanie do pomocy w kuchni (wspólne lepienie ciast).

Na co dzień starajmy się nie ograniczać kontaktu z naszym dzieckiem. I ono będzie szczęśliwsze, i my. Poza tym, kiedyś dorośnie i już nie będziemy mieli takiej okazji, prawda?

A
Martyna SzczecińskaMartyna Szczecińska – Absolwentka Akademii Pedagogiki Specjalnej na kierunku Surdopedagogika i Terapia Pedagogiczna; dyplomowany Protetyk Słuchu. Od kilku lat pracuje jako terapeutka SI, a praca z dzieciakami sprawia Jej niezwykłą frajdę. Dzieciom też. 😉
Nie mogąc przestać, obecnie na studiach logopedycznych zgłębia nowe tajniki wiedzy. Pasjonatka gór, lasu i fotografii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie pojawi się na stronie.

*